Klinik Araştırmalarda Tedavi için Gerekli Sayı Nedir?
DOI:
https://doi.org/10.59287/as-proceedings.339Keywords:
Klinik Önemlilik, Etki Büyüklüğü, NNT, Mutlak Risk Azalması, Deneysel Grup RiskiAbstract
Bilimsel çalışmalarda genellikle ilgilenilen özellik veya cevap değişkenine etki bakımından uygulanan tedavinin (müdahalenin veya muamelenin), diğer tedavilere göre etkinliği belirlenmek istenmektedir. Bunun için uygun deney tasarımı planlanarak, deneme yürütülmekte ve denemeden elde edilen veriler, uygun istatistik yöntemlerle değerlendirilerek sonuçlar raporlanmaktadır. Raporlamada, yaygın olarak gruplara ait tanımlayıcı istatistikler (ortalama, standart sapma, oran vb) ve farkların istatistik olarak önemli olup olmadığını belirten p değerleri yer almaktadır. Bazı durumlarda, klinik çalışmalarda araştırıcılar veya okuyucular, gruplar arasında gözlenen farkın, (klinik olarak da) ne kadar büyük veya küçük farklılık olduğunu, diğer bir ifade ile klinik olarak da önemli olup olmadığını öğrenmek isteyebilir. Bu durumda etki büyüklüğü, (Effect size) bu soruya cevap vermek üzere kullanılabilir. Etki büyüklüğü ölçütleri arasında ise; Tedavi için gerekli sayı (Number nedeed to treat, NNT), Olumsuz veya advers etki (risk veya zarar) için gerekli sayı (Number nedeed to harm, NNH), Standardize edilmiş ortalama fark (Standardized mean difference, SMD) ve Rölatif risk (Relative Risk, RR), sayılabilir. Bu çalışmada, Tedavi için gerekli sayı (Number nedeed to treat, NNT), açıklanmaya çalışılmıştır. Sonuç olarak, etki büyüklüğü ölçütleri arasında yer alan; Tedavi için gerekli sayı (TGS) veya Zarar için gerekli sayı (ZGS) ölçütlerinin, klinik önemliliği değerlendirmede, araştırmacıya yardımcı olabilecek ölçütler olabileceği belirtilmiştir. Ayrıca, bilimsel sonuçların raporlanmasında; istatistik önemliliği ifade eden p değerlerinin yanı sıra, klinik önemliliği ifade eden ölçütlere de yer verilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Diğer yandan, klinik önemliliği veya muamele etkisini yorumlamada hiçbir ölçütün tek başına mükemmel bir ölçüt olamayacağı ifade edilmiştir.